Een piepklein afscheid

deherinneringblijft@gmail.com (Sabine van Maren) — Wed, 13 Nov 2024 19:27:28 GMT

Een piepklein afscheid

Afscheid nemen van een klein kindje, dat 30 weken in je buik heeft gegroeid maar nu is overleden... hoe doe je dat? Het is onvoorstelbaar, maar helaas komt het voor dat ouders dit verdriet moeten dragen. Wat zeg je dan? "Gecondoleerd"? Of misschien "Gefeliciteerd"? Voor mij zijn het beide woorden die passen. Want ondanks het verlies is er ook ontzettend veel liefde en trots voor dat kleine wondertje. Door de ouders te feliciteren, erken je die liefde en trots.

Op een donkere dag in het najaar fotografeer ik de uitvaart van zo’n piepklein jongetje. De medewerkers van het uitvaartcentrum hebben de aula prachtig ingericht: een wit hemeltje, ballonnen en kaarsjes. Heel veel kaarsjes, die de ruimte een zachte gloed geven. En heel veel blauwe en witte ballonnen, er is zelfs een speciale ballon met zijn naam erop. Er staan ook knuffeltjes met bloemen. Met slechts een handjevol mensen wordt er vandaag afscheid genomen.

Bij elke uitvaart is er een moment dat ik ook een traantje wegpink. Dan veeg ik die traan weg en ga weer verder met mijn werk. Maar deze keer gebeurt het aan het einde van de uitvaart.
Want hoe kun je afscheid nemen van je kind? Hoe laat je hem los, om hem daarna voorgoed achter te laten? Hoe doe je dat? Ik weet het niet, en deze ouders weten het ook niet..

Herinneringen maken

deherinneringblijft@gmail.com (Sabine van Maren) — Wed, 16 Oct 2024 18:39:48 GMT

Herinneringen maken

'Pap', zeg ik tegen m'n vader,
'Je moet effe gaan zitten, want ik wil een foto van je maken..'.
'Oh', zegt m’n vader. 'Moet die op m'n kist?'
'Nou .... misschien wel... ooit, maar ik hoop voorlopig nog niet!'

Soms kan zo'n gesprek best confronterend zijn. Mijn ouders leven gelukkig allebei nog, maar door mijn werk word ik regelmatig herinnerd aan het feit dat ik ze ooit zal moeten missen. Dat moment gaat onvermijdelijk komen. In ons gezin hebben we altijd open over dit onderwerp gesproken. En elke keer sloten we af met de uitspraak dat we vooral moeten genieten van alle mooie dingen die we meemaken.

Foto’s spelen daarbij voor mij een grote rol. Niet alleen van de feestjes, maar ook van de alledaagse, minder perfecte momenten. Ze helpen me terug te gaan in de tijd, naar herinneringen die anders misschien zouden vervagen. Ik hou ervan om af en toe in mijn eentje door oude fotoboeken te bladeren. Het is verbazingwekkend hoe snel je vergeet hoe mensen er vroeger uitzagen, wat we deden, wie er dichtbij ons stonden, en hoe ik me toen voelde. Maar zodra ik de foto’s zie, komen al die herinneringen weer tot leven.

Maar vandaag maak ik een portretfoto van mijn vader. Terwijl ik mijn camera pak, maakt hij een grap: "Dan hebben we in ieder geval de foto's nog!" Hij lacht en kijkt me aan. Mijn camera klikt slechts een paar keer—meer geduld heeft hij niet. Maar dat is genoeg, ik heb weer een kostbare herinnering vastgelegd!

Troost

Tue, 06 Feb 2024 15:29:56 GMT

Hopelijk herinnert de familie zich dit moment

Omringd door haar man, kinderen en kleinkinderen wordt mevrouw naar de begraafplaats gedragen.
De kleindochter loopt voorop met de foto van oma in haar hand. Daarnaast haar zusje met het engeltje, dat oma altijd op haar nachtkastje had staan. Haar kinderen begeleiden haar, hun kleding is afgestemd op haar lievelingskleur. Daarachter loopt haar man, hun familie en vrienden. Het is gelukkig droog en zonnig, want het tempo is traag en we moeten een best een stukje lopen naar de begraafplaats.

Tijdens de uitvaartdienst hoorde ik dat ze van muziek hield, daarom zat ze bij een koor. Ook het koor loopt mee in de stoet. Even is het stil, maar dan begint het koor de liederen te zingen waar ze zo van hield. Voorbijgangers stappen van hun fiets af, blijven staan om te luisteren. Een prachtig moment en het geeft me kippenvel. Mijn camera klikt en ik leg alles vast: het engeltje, de kleur roze, de rouwstoet, het zingende koor, de mensen die staan te kijken, de zon door de bladeren. Hopelijk kan de familie zich dit later herinneren, zodat ze zich kunnen laten troosten door dit mooie moment.

Confetti is niet eng

Fri, 06 Oct 2023 10:10:09 GMT

Als je jong bent, kun je je helemaal niet voorstellen wat 'overleden' betekent.

Opa is overleden. Hij ligt thuis opgebaard. Prachtig, zegt iedereen. Zo fijn om hem nog een paar dagen thuis te hebben.

Dat is waar, maar niet iedereen vindt dat fijn. De kleinzoon is sinds de opbaring niet meer bij opa en oma in huis geweest. Terwijl hij juist zo gek was op opa. Het is gewoon een beetje eng. En dat is logisch, want als je zes jaar bent, kun je je helemaal niet voorstellen wat ‘overleden’ betekent. Hoe iemand er dan uit ziet en hoe het voelt.

Op de dag van de uitvaart blijft hij in een hoekje staan. Ik zie een wit gezichtje, hij schudt ‘nee’ als wordt gevraagd of hij opa nog even wil zien. In z’n handen heeft hij een plastic zakje, zo’n boterhamzakje. Ik ben benieuwd wat daar in zit. Zijn moeder vertelt dat hij al een paar dagen bezig is geweest met het maken van confetti. En niet zomaar confetti! Nee, deze is met een speciale schaar gemaakt. In het zakje in zijn handen zit confetti van hartjes, sterretjes en rondjes. In alle kleuren. Hij heeft het gemaakt om aan opa mee te geven in de kist, zodat opa er daar ook een beetje een feestje van kan maken. Hoe schattig!

De uitvaartleider vraagt of hij het een goed idee vindt als ze de confetti samen over opa heen sprenkelen. Hij knikt, maar zelf durft hij dat niet te doen. Wat pakt de uitvaartleider dit goed op, want ze zegt: ‘Dan zal ik het over opa heen strooien, maar dan moet jij zeggen waar het precies moet komen’. Dus hij doet een stapje dichterbij opa. Hij kijkt en wijst aan. De confetti moet over de handen van opa. Het ziet er prachtig uit zo.

En ineens is opa niet zo eng meer.

* Met dank aan de familie voor het mogen gebruiken van deze foto!

Vier het leven!

Wed, 02 Aug 2023 12:45:32 GMT

Met mijn camera 'vang' ik de liefde

Ik fotografeer de uitvaart van een mevrouw.

En als ik alle kleurrijke bloemen zie en de foto’s uit haar leven bekijk, moet dit wel een hele leuke, vrolijke mevrouw zijn geweest. De verhalen, die over haar worden verteld, bevestigen dit. In alle mooie verhalen over haar hoor ik enorm veel liefde. En die liefde, die ‘vang’ met mijn camera. Het zijn kleine momenten:

De zoon, die de mooiste herinneringen aan zijn moeder vertelt.
Een trotse blik van de vader, als hij naar zijn zoon kijkt.
Een hand op de kist.
Iemand die van afstand glimlachend naar haar foto kijkt.
Het applaus.

Aan het eind van de uitvaart wordt ze op de schouders genomen. En begeleid door vrolijke muziek wordt ze dansend naar buiten gedragen. Er wordt gedanst, gezongen en gelachen. Zoiets heb ik nog nooit gezien, maar ik heb kippenvel!

De uitvaartleider lacht naar me en zegt: ‘Als ik ooit ga, dan wil ik dat ook!’ Ik kan het me helemaal voorstellen.

Wat een manier om het leven te vieren!

Een beetje 'zand'

Sat, 01 Jul 2023 09:15:15 GMT

Daarna wordt er weer tikkertje gespeeld..

Oma is overleden. De enige kleindochter is net oud genoeg om te snappen wat er gebeurt. Eigenlijk vindt ze het best wel interessant: Al die mensen die afscheid komen nemen, de mooie bloemen, de aandacht die er voor haar is. Er zijn ook andere kinderen op de uitvaart maar zij is degene, die laat zien waar de kist met oma staat. Wijst aan welke tekening zij heeft gemaakt. Om vervolgens voor te stellen of ze meedoen met een spelletje tikkertje. Ik fotografeer vanaf de achtergrond. Bijzonder vind ik het, om kinderen zo te horen praten. Te zien hoe ze omgaan met overlijden en afscheid.

Tijdens de uitvaart vertelt de kleindochter samen met haar moeder welke herinneringen zij aan oma heeft, hoe knap is dat! Als het afscheid voorbij is en de gasten tomatensoep eten, sta ik nog even rond te kijken. Ineens voel ik dat er aan m’n broek getrokken wordt. Ik kijk naar beneden en daar staat de kleindochter. ‘Hoi’, zeg ik. ‘Wat heb je dat net knap verteld!’. Ze knikt en zegt: ‘Mevrouw, wanneer krijg ik nou een beetje van dat zand?’ Ik snap het even niet… welk ‘zand’ bedoelt ze?

Maar ze vertelt dat het hondje van haar nichtje pas is overleden en dat hij na de crematie terugkwam in een doos vol met zand. En ze wil ook zo graag een beetje ‘zand’ van oma zodat ze dat in een ringetje kan doen. Nu snap ik het. ‘Dat moet je echt met opa bespreken’, zeg ik. Dat gaat ze doen en met vlugge pasjes rent ze naar opa.

Dag vlinder....

Sun, 14 May 2023 12:31:06 GMT

Vlinders zijn er na haar dood overal..

Ze hield van vlinders. En die vlinders zijn er na haar dood overal: als kunstwerken aan het tuinhek, op de knoppen van de kist, in de bloemen, op de kaarten en de tekeningen van haar kleinkinderen. Zelfs op de muffins, die de kleinkinderen hebben gemaakt voor het ‘bezoek’, zitten vlinders van marsepein.

Soms vraag ik aan de familie of iets een speciale betekenis heeft, maar dat is in dit geval niet nodig. Aan het einde werd ze namelijk ernstig beperkt door haar ziekte. En een vlinder staat symbool voor transformatie, een nieuw begin, vrijheid.

Bij het uitdragen naar de begraafplaats laten de kleinkinderen vlinders op. Echte vlinders! Uit een doosje. Dus ik fotografeer ze, al die verschillende vlinders. Ze krijgen een mooi plekje in het afscheidsalbum, dat ik na de uitvaart maak. Terwijl ik een laatste rondje maak over de begraafplaats op weg naar mijn auto, zie ik een klein wit vlindertje wegfladderen. Dag vlinder…

Dicht bij elkaar

deherinneringblijft@gmail.com (Sabine van Maren) — Thu, 04 May 2023 19:20:17 GMT

Ik hoop dat mama de liefde voor haar jongetje meeneemt naar de toekomst...

Ik loop de lift van het ziekenhuis in. Zojuist heb ik voor Stichting Still foto’s gemaakt van een mini-jongetje. Helaas was het hem niet gegund om gezond verder te groeien. Door Still en mijn foto’s krijgt mama niet alleen een tastbare herinnering voor later. Het geeft haar ook de mogelijkheid om nog even van haar kindje te genieten. Hem vast te houden en in alle rust goed naar hem te kijken. Te ontdekken dat het echt een jongetje is en dat hij op zijn papa lijkt. Want straks kan dat niet meer. Ik hoop dat mama de liefde voor haar jongetje meeneemt naar de toekomst. Ondanks het verdriet, dat er nu is.

In de lift wacht ik tot de deuren sluiten. Op het laatste moment wordt een jonge vrouw in een rolstoel naar binnen gereden. Op haar schoot staat een maxi cosi. De inhoud daarvan kan ik niet goed zien, want die is lekker ingepakt. Maar ik zie wel wat bewegen. Achter de rolstoel staat een glunderende vader. Aan het handvat hangt een ballon: ‘It’s a girl!’. Ik hoef dus niet te vragen wat het is! ‘Gefeliciteerd’, zeg ik. De ouders bedanken me, ze kunnen niet wachten om lekker naar huis te gaan, vertellen ze. We zijn beneden, de liftdeuren gaan weer open. Ik wens de nieuwe ouders veel geluk. Ze stralen. Wat liggen verdriet en geluk toch dicht bij elkaar...

Katten

deherinneringblijft@gmail.com (Sabine van Maren) — Fri, 21 Apr 2023 15:11:28 GMT

Er is nog nooit zo'n mooie foto van me gemaakt.....

De uitvaartleider vraagt me of ik een portretfoto van mevrouw wil maken. We spreken elkaar aan de telefoon en maken een afspraak. ‘Het moet wel snel’, zegt ze. Ze is ziek en heeft niet lang meer te leven. We spreken af bij haar thuis. Eerst drinken we koffie en ze vertelt haar verhaal. Ze is alleen, heeft geen man en geen kinderen. Haar ouders zijn al eerder overleden. De voorbereiding van haar eigen afscheid doet ze samen met haar broer en een goede vriendin. Vandaag ben ik er omdat ze geen foto konden vinden voor de kaart en op haar kist. Ik ga m’n best doen! Het begin is onwennig, ook voor mij. Pas als haar katten een beetje aan me gewend zijn en tevoorschijn durven te komen, gaat het wat makkelijker. Haar katten moet ook op de foto. Maar dat willen ze helemaal niet, dus we moeten lachen om de manier waarop ze zich uit de voeten maken als ik mijn camera op ze richt. En dat is het moment dat ik foto’s van haar maak. Ik laat ze even zien op het display van mijn camera. Ze schiet vol. ‘Er is nog nooit zo’n mooie foto van me gemaakt’, zegt ze. Een aantal weken later spreek ik de uitvaartleider. De foto is gebruikt voor de kaart en tijdens de uitvaart. Ik denk terug aan haar en aan de katten. Fijn dat ik dit voor haar kon doen...